De Kruisboog

Middeleeuws boogschieten doet de meeste mensen onmiddellijk denken aan de klassieke pijl en boog. De kruisboog werd echter veel meer gebruikt in onze periode.

De Leugemeetefries
Deel van de Leugemeetefries uit Gent, gedateerd rond 1346.
De Sint-Jorisgilde van de Gentse stadsmilitie

Constructie

Sinds de 11de eeuw ongeveer werd de kruisboog in Europa ingevoerd. Die eerste kruisbogen waren eigenlijk niet veel meer dan een houten handboog gemonteerd op een houten lat, om toe te laten de boog langer gespannen te houden. In drie eeuwen tijd tot aan 1300 evolueerde de kruisboog tot een handzaam apparaat met een korte boog, gemaakt van composietmateriaal, gemonteerd op een soort houten kolf met een trekkermechanisme.

Het composietmateriaal van de boog bestond uit lagen hout, hoorn en dierlijke pezen. Dit gaf de boog een grote stijfheid waardoor hij meer kracht kon ontwikkelen dan de houten handboog. De boogpees was gemaakt van ineengevlochten vlas- of henneptouw.

Een kruisboog verschiet geen gewone pijlen. Het zijn namelijk korte, dikkere pijlen met een kleine, scherpe stalen tip. Deze waren veel aerodynamischer dan een gewone pijl en dit droeg zeker bij tot de grote effectiviteit van het wapen.

Gebruik

Rond 1300 werd de kruisboog gespannen door een voet in de stijgbeugel vooraan de boog te plaatsen en een haak die aan de riem van de schutter vastzat aan de boogpees te haken. Door zich nu te strekken zal de haak de boogpees mee omhoog trekken en kan de schutter het trekkermechanisme op scherp zetten. De ingewikkelde lieren en ander opspanmechanismen, die vaak getoond worden in verband met kruisbogen, dateren van veel later.

Opspannen van een kruisboog
Het opspannen van een kruisboog.

De kruisboogschutters van de stadsmilities werden in de strijd bijgestaan door garsoenen, knechten die grote schilden meedroegen waarachter men kon schuilen tijdens het laden van de kruisbogen. Deze schilden zijn de zogenaamde targen of paveses.

Veel middeleeuwse veldslagen werden begonnen door de kruisboogschutters naar voren te sturen en te proberen met hun pijlen de vijandelijke rangen te verzwakken. Dit gebeurde ook zo te Kortrijk. Anderzijds bewees het wapen ook haar nut bij belegeringen.

Naar boven.
Terug naar begin van de pagina.

Vorige pagina.
Naar de vorige pagina.






















Email
Email ons!
Look at this page in English language.


Copyright op tekst, beelden en foto's bij Joris de Sutter, tenzij anders vermeld.
De prent van de kruisboogschutter komt uit "Encyclopédie Médiévale", E. Viollet le Duc
Deze informatie wordt ter beschikking gesteld door De Liebaart en werd laatst vernieuwd op 30 Maart 2001.