De Goedendag

De goedendag is een wapen dat zelfs tegenwoordig nog tot de verbeelding spreekt. Iedereen heeft er wel eens van gehoord en weet dat het een typisch Vlaams wapen is. Weinigen weten echter hoe het wapen er echt uitzag.

Kist van Oxford
Een Vlaamse soldenier met een goedendag.

De mythe

Tijdens de vorige eeuw zijn er een aantal onwaarheden over de goedendag de wereld ingestuurd die tot op vandaag voor waar worden aangenomen. De beroemde 19de eeuws architect Eugene Viollet-le-Duc dacht dat de goedendag ('le godendac') een soort van langgerekte hellebaard was. Anderen dachten aan een ploegschaar op een steel. Maar de meest bekende voorstelling is wel een ijzeren bol met pinnen aan een korte ketting met een handvat. Allen fout†!

De Feiten

De goedendag is in werkelijkheid niets anders dan een stevige, anderhalf meter lange staf die lichtjes dikker is aan het boveneinde, alwaar een ijzeren pin op staat die verankerd zit met behulp van een ijzeren ring. Het wapen wordt afgebeeld op de Kist van Oxford en is ook te zien op de reproducties van de tegenwoordig verdwenen Leugemeete fresco's uit Gent. Er zijn ook een paar archeologische vondsten van het wapen die ons ook een inzicht geven in de constructie. In deze foto's is uiteraard het hout reeds eeuwen vergaan, behalve voor een klein deel in de onderste.

Goedendag

Goedendag

Goedendag

Goedendag

De goedendag is een eenvoudig en daardoor ook goedkoop wapen. Tijdens de late 13de en vroege 14de eeuw werd het veel gebruikt in Vlaanderen en bewees het ook een zeer effectief wapen te zijn. Met de goedendag wordt in de eerste plaats geslagen, als een knots. Daarna kan men er ook nog eens mee steken. Men had dus in feite een dubbelwerkend wapen.

Goedendag
Meest waarschijnlijke reconstructietekening van een goedendag. Totale lengte ongeveer 1 meter 35.

Na de Guldensporenslag werd er gezegd dat een Vlaming met zijn goedendag het zou aandurven te strijden tegen twee ridders te paard. Voorheen gold dat een ridder in de strijd tien soldeniers te voet moest aankunnen.

Benaming

Vanwaar nu de naam "goedendag"? Deze naam komt enkel voor in de Franse bronnen van die tijd, maar wel steeds als "godendarz" of iets dergelijks. Men is dus niet zeker van de oorsprong van deze benaming. Er bestaat een theorie dat de ethymologie te zoeken is in de combinatie van "goed" en "dag", ofwel een "goed steekwapen". Dag heeft dezelfde stam als het woord "dagge" of dolk, en betekent steekwapen. Maar deze verklaring schijnt vanuit taalkundig oogpunt niet te kloppen. Het meest waarschijnlijke is dat het een afgeleide is van een Frans woord. De Vlamingen zelf noemden het wapen een "gepinde staf".

Reconstructie

Goedendag

Goedendag

Copyright Zaza

Naar boven.
Terug naar begin van de pagina.

Volgende pagina.
Naar de volgende pagina.

Vorige pagina.
Naar de vorige pagina.






















Email
Email ons!
Look at this page in English language.


Copyright op tekst, beelden en foto's bij Joris de Sutter, tenzij anders vermeld.
De foto van de Vlaamse soldenier komt uit "De Slag der Gulden Sporen", J.-F. Verbruggen
De fotos van de originele goedendags komen uit
"Breydel en De Coninck herdacht 1887-1987", F. Demeyer ; "Veldslagen in de Lage Landen", L. de Vos ; Postkaart en foto Stedelijk Museum Kortrijk
De cartoon is copyright Zaza en verscheen in De Standaard van 2 Juli 2002.
Deze informatie wordt ter beschikking gesteld door De Liebaart en werd laatst vernieuwd op 25 December 2002.